Çini

Çini, killi ve taşça topraktan şekillendirilip sırlanan seramik bezemedir. Duvar çinisi, tabak ve vazo aynı ustalığın ayrı biçimleridir. Desen sırın altında kaldığında buna sıraltı denir. Sır, rengi korur ve yüzeyi camlaştırır.

Osmanlı çiniciliğinin klasik merkezi 16. yüzyılda İznik'tir. Kobalt mavisi, turkuaz ve mercan kırmızısı bu dönemin tanınan renklerindendir. Cami, türbe ve saray duvarlarında çini hem yazı kuşağı hem bitkisel desen olarak kullanılmıştır. Kütahya, üretimin sonraki yüzyıllarda sürdüğü ve bugün de atölyelerin bulunduğu merkezdir. İznik ile Kütahya aynı deseni birebir tekrar etmez.

Geleneksel çini ustalığı, UNESCO temsilî listesine 2016'da kaydedilmiştir. Kayıt, tek bir eserin değil; çamuru hazırlama, deseni çizme, boyama ve fırınlama bilgisinin usta-çırak ile aktarımınadır. Bu sayfa bir atölye tarifi ve fırın ölçüsü vermez.

Çini, hat ve ebru ile aynı yapıda durabilir ama üçü ayrı sanattır. Çini topraktan pişer, ebru suyun üstünden kâğıda alınır, hat kamış kalemle yazılır. Birini diğerinin süsü saymak, üçünün de terbiyesini siler.