İstanbul İstanbul
Doğum yeri: İstanbul · Harita: Natural Earth (kamu malı); konum Vikiveri kaydından.
Seyahatlerini Melek Ahmed Paşa, Defterdarzâde Mehmed Paşa, başlarında babasından habersizce Bursa'ya gitmek üzere Köse Ali Paşa, Köprülü Mehmed Paşa, Kırımı Hanı ve sairenin İstanbul'dan tekrar ayrıldı. Bu seyahatten 35 gün sonra geri refakatinde yaptı ve bunlarla beraber yabancı ülkeleri de gördü.
döndü. Oğlunun seyahat aşkını gören babası bundan sonra Vezirlerle seyahatleri sırasında onların imam ve seyahatine müsaade etti ve kendisini zamanın önemli müezzinliklerinde ve iç ağalıklarında bulunarak pek çok defa şeyhlerinden Abdü'l-ahat Nûri Efendi ve diğer şeyhlere götürüp haber götürme göreviyle İstanbul'a ve başka yerlere gidip geldi.
el öptürerek hayır dualarını niyaz etti.
1685 yılından sonra Mısır'da öldüğü tahmin edilmektedir. Ölüm yeri ve mezarı bilinmemektedir. Kabri bir ihtimal, şimdi Lohusa Sultan Türbesi yanındaki Meyyit Mezarlığı'nda, ailesi yanındadır.
KİŞİLİĞİ
Zamanına göre iyi derecede tahsil gören Evliya Çelebi, nazımla meşgul olmuş ve musikiyle uğraşmıştır. Birçok harbe katılmış, hatırı sayılır tehlikeler atlatmıştır. Mizaçgir ve hayırsever olması, kendisini birçok tehlikeden kurtarmıştır. Hayatının son demlerinde bile içinde seyahat aşkı bulunduran Evliya Çelebi, her fırsatta istifade ederek gezmekten bıkmamıştır. Vezirler arasındaki husumet ve rekabetten hâsıl olan kırgınlıkları güzel bir şekilde idare ederek aralarını uzlaştırarak düzeltmeye çalışmıştır. Kendisi hiç evlenmemiş, elde ettiği tüm hediyeleri, para ve ganimet mallarını kız kardeşlerine sarf etmiştir.
SEYAHATE BAŞLAMASI
Evliya Çelebi'nin düşünceleri ise çok farklıydı. Daha küçük yaşlarından itibaren içinde müthiş gezi arzusu vardı. Yeni yerler görmek, yeni insanlar tanımak istiyordu. Bu yüzden sarayda fazla kalamadı. Kendisinin anlattığına göre bir rüya üzerine meşhur gezilerine başladı. 1040 Muharrem ayının Aşure Gecesi (19 Ağustos 1630) gördüğü rüya şöyledir: Rüyasında İstanbul'da Yemiş İskelesi civarında Ahi Çelebi Camii'ndedir. Orada muazzam bir cemaat vardır. Dikkat eder, İslam peygamberi Muhammed'i baş tarafta görür. Dört sadık halifesi ve diğer ashabı da hep oradadır. Muhammed'in yanına gidip ondan şefaat dilemek arzusundadır. Ama bir türlü cesaret edip de gidemez. En sonunda bir cesaretle gidip "Şefaat ya Resulullah"
Evliya Çelebi ikinci seyahatini Temmuz 1640'ta İzmit'e yaptı. Bu suretle 1630'dan 1681'e kadar sürecek olan elli yılı aşkın bir seyahat hayatı yaşadı. Gezdiği yerler arasında o zamanki Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisinde yer alan hemen hemen bütün yerler vardı.
EVLİYA ÇELEBİ SEYAHATNÂMESİ
Seyahatnâme, Evliya Çelebi tarafından 17. yüzyılda yazılmış olan çok ünlü bir gezi kitabıdır. 10 ciltten oluşur. Gerçekçi bir gözle izlenen olaylar, yalın ve duru, zaman zaman da fantastik bir anlatım içinde, halkın anlayacağı şekilde yazılmış, yine halkın anlayacağı şekilde deyimler çokça kullanılmıştır. Halk etimolojisi de bolca görülür Evliya Çelebi, Seyahatnâmesinde gezip gördüğü yerleri kendi üslûbu ile anlatmaktadır. Evliya Çelebi'nin 10 ciltlik Seyahatnâmesi, bütün görmüş ve gezmiş olduğu memleketler hakkında oldukça önemli bilgiler içermektedir. Eser bu yönden Türk kültür tarihi ve gezi edebiyat açısından önemli bir yere sahip olmuştur. 42 yıl boyunca yaptığı seyahatleri 10 cilt olan Seyahatnâme eserinde ele almıştır. Bu seyahatler tarihleri ve kitabındaki cilt numarası sırasıyla şunlardır:
1630 - İstanbul ve çevresi 1640 - Anadolu, Kafkaslar, Girit ve Azerbaycan 1640 - Suriye, Filistin, Ermenistan ve Rumeli 1655 - Doğu Anadolu Bölgesi, Irak ve İran 1656 - Rusya ve Balkanlar 1663/1664 - Macaristan'da askeri seferler 1664 - Avusturya, Kırım ve ikinci kez Kafkaslar 1667-1670 - Yunanistan ve ikinci kez Kırım ve ikinci kez Rumeli 1671 - Hac için Hicaz, Mekke ve Medine 1672 - Mısır ve Sudan diyeceğine, "Seyahat ya Resulullah" der. Böylece, 70 yaşına
POPÜLER KÜLTÜRDEKİ YERİ
kadar sürecek ve çeşitli tehlike, sıkıntı ve hadiseler geçirmesine Az Gittik Uz Gittik adıyla 1986-1991 yılları arasında TRT'de 57 rağmen vazgeçmeyeceği seyahati başlar. İlk gezisini, İstanbul ve bölüm olarak yayınlanan belgesel yapımın ana kurgusu Evliya çevresine yaptı. Daha sonra İstanbul dışına çıktı. 1640 Çelebi'nin seyahatnâmelerine dayanmaktadır.
Metin: Türkçe Vikipedi, “Evliya Çelebi” maddesi (sürüm 38223003), CC BY-SA 4.0 — dergi için derlenip kısaltılmıştır. · tr.wikipedia.org/wiki/Evliya_%C3%87elebi
