Gökyüzü Bizim

VIII

Gökyüzü Bizim

BÖLÜM VIII

Hezarfen’in Galata’dan Üsküdar’a süzülüşünden Alper Gezeravcı’nın uzay yolculuğuna dört yüz yıllık bir gökyüzü hikâyesi.

1600

1650

1700

1750

1800

1850

1900

1950

2000

Hezârfen Ahmed Çelebi (1609–1640)

Belkıs Şevket (1801–1999)

Fesa Evrensev (1878–1951)

Nuri Demirağ (1886–1957)

Vecihi Hürkuş (1896–1969)

Sabiha Gökçen (1913–2001)

Talgat Musabayev (1951–2025)

Alper Gezeravcı (1979–)

Yaşam çizgisi: Vikipedi/Vikiveri doğum ve ölüm yılları. Lâgari Hasan Çelebi için kaynaklarda kesin doğum/ölüm yılı bulunmadığından çizelgeye alınmamıştır. Ok, kişinin hâlen hayatta olduğunu gösterir.

H AVAC I

Hezârfen Ahmed Çelebi

1609 – 1640

Hezârfen Ahmed Çelebi veya Ahmed Çelebi (d. y. 1609 – ö. 1640), Evliyâ Çelebi'nin Seyahatnâme isimli ünlü eserinde yer alan, 17. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşamış olduğu rivayet edilen Müslüman Türk bilginidir. Hezârfen Ahmed Çelebi, Seyahatnâme'de geçen anlatısına göre 1632 yılında lodoslu bir havada Galata Kulesi'nden kuş kanatlarına benzer bir araç takarak kendini boşluğa bırakmış, İstanbul Boğazı'nda 3.358 metre süzülerek Üsküdar'da yer alan Doğancılar Meydanı'na inmiş ve bu olayla halk arasında

Hezârfen Ahmed Çelebi

Görsel: Adem Başpınar · CC BY-SA 4.0

tanınmıştır. Bazı tarihçiler ve mühendisler tarafından hikâyenin bilimsel açıdan tutarsız olması ve başka herhangi bir tarihsel kaynakta geçmemesi neden gösterilerek bir "efsane" olduğu savunulurken, bazı araştırmacılar tarafından da çeşitli gerekçeler gösterilerek bu uçuşun gerçekleşmiş olduğu savunulur. Modern Osmanlı tarihçilerinin çoğunluğu ise uçuşun büyük olasılıkla "gerçek" olduğunu, ancak bu olayı Evliyâ Çelebi'nin muhtemelen biraz "abartarak"

aktardığını belirtmektedirler. Yine de Ahmed Çelebi'nin uçuş yaptığına veya yapmadığına dair kesin ve net kanıt, tarihçiler tarafından henüz bulunmamıştır.

İSİMLER

Hezârfen Ahmed Çelebi'nin adında geçen hezâr sözcüğü Farsça kökenli hazār sözcüğünden alıntı olup ''1000 (bin)'' anlamına gelmektedir. Sözcük, Avestacada aynı anlama gelen hazaŋra- sözcüğü ile eş kökenlidir; bu sözcük de Sanskritçede aynı anlama gelen sahásra sözcüğü ile eş kökenlidir. Sözcük ayrıca Ermenice ve Kürtçede (Kurmancî) hazar biçiminde kullanılmaktadır.

Hezârfen ise "bin fenli'', yani "bin hüneri olan, çok şey bilen, marifetli" anlamlarına sahiptir.

Metin: Türkçe Vikipedi, “Hezârfen Ahmed Çelebi” (sürüm 38098067), CC BY-SA 4.0 — kısaltılmıştır.

H AVAC I

Lâgari Hasan Çelebi

ö. 17. yüzyıl

Lâgari Hasan Çelebi

Görsel: Bilinmeyen yazar (Vikipedi’ye CRea80 yükledi) · Kamu malı Lâgarî Hasan Çelebi (d. 17. yüzyıl), Osmanlı İmparatorluğu'nda IV. Murad döneminde, barut macunundan hazırlanmış fişekler vasıtasıyla uçtuğu görülen ve kayıt edilen Osmanlı sanatkârı ve mühendisidir. Lâgarî Hasan Çelebi'nin hayatı hakkındaki bilgiler, çağdaşı Evliyâ Çelebi'nin ünlü Seyahatnâme eserinde anlattıklarına dayanmaktadır.

Seyahatnâme'ye göre Lâgarî, 1632–33 yılında Sarayburnu'nda IV. Murad'ın huzurunda fişeğe binmiş, yardımcılarının fişeği ateşlemesiyle havaya yükselmiş, büyük fişeğinin barutu bitince ellerindeki kartal kanatlarını açıp Sinan Paşa Köşkü önünde denize inmiş ve oradan da yüzerek Padişah'ın huzuruna gelmiştir.

İSİMLER

Lâgarî Hasan Çelebi'nin adında geçen lâgar sözcüğü, Farsça kökenli lāġar sözcüğünden alıntı olup "yorgun, zayıf, sıska, cılız" anlamlarına gelmektedir. Sözcüğün Türkçe kaynaklarda tespit edilen en eski kullanımı 1451 yılına aittir ve Evliyâ Çelebi'nin 17. yüzyılda yazdığı Seyahatnâme'de de yer yer kullanılmıştır. Çelebi sözcüğü ise ''yüce kişi, efendi, rabb'' anlamlarına gelen, Osmanlı İmparatorluğu'nun neredeyse tüm dönemlerinde kullanılmış Süryanice kökenli bir ünvandır.

T Ü R K ATA D E R G İ S İ · Y I L 1 · S AY I 1 · E K İ M 2 0 2 6 Metin: Türkçe Vikipedi, “Lâgarî Hasan Çelebi” (sürüm 38098068), CC BY-SA 4.0 — kısaltılmıştır.

H AVAC I

Vecihi Hürkuş

6 Ocak 1896 – 16 Temmuz 1969

Vecihi Hürkuş (6 Ocak 1896 - 16 Temmuz 1969), Türk savaş pilotu, havacılık mühendisi ve havacılık öncüsüdür. Türkiye'nin ilk uçağı VECİHİ K-VI'yı üretmiş ve ülkenin ilk sivil uçuş okulunu kurmuştur.

İLK YILLARI

Vecihi Hürkuş, 6 Ocak 1896 tarihinde Akıntıburnu, Arnavutköy, İstanbul'da doğdu. Babası gümrük memuru Faham Bey, annesi Zeliya Nihir Hanım'dı. Babası, Vecihi üç yaşındayken öldü.

Üsküdar Paşakapısı İlkokulu'na ardından Tophane Sanat Okulu'na gitti. Tophane Sanat Okulu'ndan mezun olduktan sonra 1912 yılında Balkan Savaşları sırasında Osmanlı ordusuna

Vecihi Hürkuş

Görsel: Bilinmeyen yazar · Kamu malı

katıldı.

ASKERÎ KARİYERİ

=== Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı === 1912 yılında gönüllü olarak amcası Albay Kemal Bey ile birlikte Balkan Savaşları'na katıldı ve Edirne'ye gönderildi. Savaştan sonra Beykoz'da bir esir kampının komutanı olarak atandı. Mısır'a giden pilotların ölümlerinden etkilendi ve model uçaklar yapmaya başladı. Kendisi de pilot olmak istedi, ancak onun çok genç olduğu düşünüldü.

Bunun yerine uçak teknisyeni okuluna gitti ve burada uçaklar hakkında bilgi edindi. 1914'te I.

Dünya Savaşı'nın başlamasıyla, Irak Cephesi için Bağdat'a teknisyen olarak gönderildi. 12 Şubat 1916 tarihinde, diğer pilot üsteğmen Mehmet Ali ile günümüzün Filistin yakınlarında bir keşif uçuşu yaptı. Uçuş sırasında uçak arızalandı ve düştü.

Metin: Türkçe Vikipedi, “Vecihi Hürkuş” (sürüm 38299797), CC BY-SA 4.0 — kısaltılmıştır.

H AVAC I

Nuri Demirağ

1886 – 13 Kasım 1957

Mehmet Nuri Demirağ (Mühürdarzade Mehmet Nuri Bey; 1886, Divriği, Sivas - 13 Kasım 1957, İstanbul), Türk iş insanı ve siyasetçidir. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları inşaatının ilk müteahhitlerindendir. Türkiye'nin 10.000 kilometrelik demiryolu ağının 1250 km'lik bölümünün inşasını gerçekleştirmiştir. Mustafa Kemal Atatürk, kendisine yaptığı demiryolundan dolayı “Demirağ” soyadını vermiştir. Türkiye'de ilk uçak fabrikasının kuruluşu, ilk sigara kâğıdı üretimi, ilk yerli paraşüt üretimi gibi ilkleri gerçekleştiren, İstanbul Boğazı üzerine köprü yapılması, Keban'a büyük bir baraj yapılması düşüncelerini ilk kez gündeme

Nuri Demirağ

getiren kişidir. (bkz. Keban Barajı ve Hidroelektrik Santrali) Türkiye'nin çok partili döneminin

Görsel: Bilinmeyen yazar · Kamu malı

ilk muhalefet partisi olan Millî Kalkınma Partisi'nin kurucusudur.

H AYAT I

1886 yılında, Sivas'ın Divriği ilçesinde doğdu. Babası Mühürdarzade Ömer Bey, annesi Ayşe Hanım'dır. Üç yaşındayken babasını kaybetti, annesi tarafından büyütüldü. Ortaöğrenimini Divriği Rüştiye Mektebinde tamamladıktan sonra okuldaki başarısı nedeniyle öğretmen yardımcısı olarak bir süre kendi okulunda görev yaptı. 1903'te Ziraat Bankasının açtığı memurluk sınavını kazanarak Kangal kazasındaki şubeye, bir yıl sonra ise Koçgiri (Zara)

Şubesi'ne atandı. 1906-1909 arasında Erzurum vilayetinde kıtlık yaşanmıştı. Nuri Bey, 1909'da depolarda bırakılan buğday ve tahılları kişisel inisiyatifini kullanarak halka uygun bedelle sattı.

Bu yüzden hakkında soruşturma açıldı ve aklandı. 1910'da Maliye Bakanlığının sınavını kazandı ve maliye memuru oldu. Beyoğlu Gelirler Müdürlüğünde memur olarak İstanbul'a atandı. Kısa süre sonra Hasköy Mal Müdürü oldu. Maliyenin her kademesinde çalıştı.

Metin: Türkçe Vikipedi, “Nuri Demirağ” (sürüm 37877738), CC BY-SA 4.0 — kısaltılmıştır.

H AVAC I

Sabiha Gökçen

22 Mart 1913 – 22 Mart 2001

Sabiha Gökçen (22 Mart 1913, Bursa - 22 Mart 2001, Ankara), Türk pilot. Türkiye'nin ilk kadın pilotlarından biri olan Sabiha Gökçen, dünyanın ilk kadın savaş pilotudur. Mustafa Kemal Atatürk’ün sekiz manevi evladından birisi idi. Uçuş kariyeri boyunca 8.000 saat civarı uçuş gerçekleştirdi ve otuz iki farklı askerî operasyona katıldı. Adı, İstanbul'un ikinci havalimanı olan Sabiha Gökçen Havalimanı'na verilmiştir.

Sabiha Gökçen

Görsel: Bilinmeyen yazar · Kamu malı

ÇOCUKLUĞU

Bursa Vilayet Başkâtibi olan Hafız Mustafa İzzet Bey ile Hayriye Hanım'ın kızları olan Sabiha, 22 Mart 1913'te Bursa'da dünyaya geldi. Edirne Defterdarı olan babası Hafız İzzet Bey, Jön Türk olduğu gerekçesiyle Bursa'ya sürülmüştü. Anne ve babasını küçük yaşta kaybeden ve ağabeyi Neşet tarafından büyütülen Sabiha, 1925'te henüz on iki yaşındayken Bursa ziyareti sırasında evlerinin yakınındaki Hünkar Köşkü’nde konaklayan dönemin Cumhurbaşkanı Atatürk’e ulaşmayı ve okumak istediğini iletmeyi başarmıştı. Atatürk, ağabeyinden izin alarak zor şartlar altında yaşayan Sabiha'yı evlat edindi ve Ankara'ya götürdü. Sabiha; Çankaya İlkokulu, bugün ismi Robert Lisesi olan Arnavutköy Amerikan Kız Koleji ve Üsküdar Amerikan Lisesinde eğitim gördü. Rahatsızlığı nedeniyle öğrenimini yarıda kesip Heybeliada ve Viyana'da tedavi gördü. Bir süre Fransızcasını ilerletmek amacıyla Paris'te bulundu. 1934'te Soyadı Kanunu'nun çıkmasından sonra Mustafa Kemal, Sabiha'ya "Gökçen" soyadını verdi.

Metin: Türkçe Vikipedi, “Sabiha Gökçen” (sürüm 38308859), CC BY-SA 4.0 — kısaltılmıştır.

H AVAC I

Fesa Evrensev

1878 – 9 Nisan 1951

Mehmet Fesa Evrensev (1878, İstanbul - 9 Nisan 1951, İstanbul), ilk Türk hava pilotu ve Türk Hava Yolları'nın ilk başkanıdır. Fesa Evrensev, 1878 yılında İstanbul'da Gedikpaşa semtinde dünyaya geldi. Galatasaray Lisesi'nin ardından Harp Okulu'na girerek,

Fesa Evrensev

1899'da Süvari Teğmeni olarak mezun oldu. 1911'de pilot olmak için yapılan sınavı birincilikle

Görsel: Bilinmeyen yazar · Kamu malı

kazandı ve Fransa'ya uçuş eğitimi almak için gönderildi. 1912 yılında yurda dönmesinin ardından, Balkan Savaşı'nda bir takım uçuş görevleri sırasında filo komutanlığı da yaptı. I. Dünya Savaşı sırasında, Kafkas Cephesi'nde görevlendirildi. Kafkasya'ya giderken Karadeniz'de, Amasra açıklarında bindiği gemi Rusların saldırısına uğradı. Batırılan gemide bulunanların tamamı Ruslar tarafından esir alındı. Sibirya'da yaklaşık beş yıl süren esaret hayatından kaçarak kurtuldu ve 1920 Haziran ayında yurda döndü. Türk Kurtuluş Savaşı'na katıldı ve Doğu Cephesi'nde, Büyük Taarruz'dan önce de Batı Cephesi'nde görevlendirildi. Daha sonra İzmir'deki Hava Okulu'na öğretmen olarak atandı. 1925 Kasım ayında emekli oldu. 1933'te Türkiye'nin ilk hava taşımacılığı teşkilatı olan Hava Yolları Devlet İşletme İdaresi'ne yönetici olarak atandı. Bir yıl sonra da Türk Hava Kurumu'nda görevlendirildi. Türkiye'nin ilk pilotu olan Fesa Evrensev, 9 Nisan 1951'de öldü ve Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi. Türkiye Havayolu Pilotları Derneği, Türkiye'nin 1 numaralı bröveye sahip ilk pilotu Mehmet Fesa Evrensev'in Türkiye semalarında ilk uçuşu yaptığı gün olarak kayıtlara geçen 26 Nisan 1912 yılını göz önünde bulundurarak, 2013'te 26 Nisan'ı o günün anısına Dünya Pilotlar Günü olarak ilan etti. O günden beri her yıl sadece Türkiye'de ‘pilotlar günü’ kutlamaları yapılmaktaydı.

T Ü R K ATA D E R G İ S İ · Y I L 1 · S AY I 1 · E K İ M 2 0 2 6 Metin: Türkçe Vikipedi, “Fesa Evrensev” (sürüm 36486610), CC BY-SA 4.0 — kısaltılmıştır.

H AVAC I

Belkıs Şevket

19. yüzyıl – 20. yüzyıl

Belkıs Şevket ya da Belkıs Şevket Hanım, 1 Aralık 1913 tarihinde ilk defa uçan Türk kadını ve aktivist. Dedesi II. Mahmud'un vezirlerinden Ali Namık Paşa olup, Ata Paşa'nın oğlu olan Şevket Bey'in veya diğer bazı kaynaklara göre Ata Paşa'nın kızıdır. Belkıs Şevket Hanım aynı zamanda bir çocuk terbiyecisi olup, müzik öğretmenliği ve yazarlık da yapmaktaydı.

Ayrıca İngilizce dilini de iyi derecede biliyordu.

İLK UÇAN KADIN OLAYI

İkinci Meşrutiyetin ilanından sonra, İstanbul'da bazı Türk kadınları 1913 yılında Osmanlı Müdafaa-i Hukuk-ı Nisvan Cemiyeti'ni (Kadınların Haklarını Savunma Derneği) kurmuşlardı. Bu

Belkıs Şevket

Görsel: Bilinmeyen yazar · Kamu malı

cemiyet, Kadınlar Dünyası isimli bir de dergi çıkarıyordu. Belkıs Şevket Hanım'da bu derneğin etkin bir üyesiydi ve Kadınlar Dünyası dergisinin yazarlarındandı. Dernek vasıtasıyla hem Türk kadınının propagandasını yapmak hem de Türk Ordusuna bir uçak hediye edebilecek yardım toplanması amacıyla, gayret gösteriyordu. Bunun için dernekte bir toplantı düzenlenmesini sağladı. Derneğe üye olan Mesadet Bedirhen'in kocası Süreyya Bey'den, Safraköy'de bulunan Tayyare Mektebi Müdürlüğü'ne giderek, kendisinin uçak ile uçması için mektebin müdüründen talepte bulunmasını rica etti. Süreyya Bey bu isteği kırmayarak, Tayyare Mektebine gitti. Ancak Tayyare mektebi müdürü Veli Bey, bu konuda kendisinin bir karar veremeyeceğini ve Birinci Kolordu Komutanlığından izin alınması gerektiğini söyledi. Bunun üzerine, Birinci Kolordu Komutan Vekili Cemal Mersinli'ye başvuran dernek, kolordu komutanından gerekli yazılı izni aldılar. Alınan izinle birlikte, Belkıs Şevket Hanım'ın 30 Kasım 1913 Pazar günü veya hava uygun olmadığı takdirde bir sonraki gün uçması için planlama yapıldı.

Metin: Türkçe Vikipedi, “Belkıs Şevket” (sürüm 34650004), CC BY-SA 4.0 — kısaltılmıştır.

ASTRONOT

Talgat Musabayev

7 Ocak 1951 – 4 Ağustos 2025

Talgat Amangeldyuly Musabayev (7 Ocak 1951 - 4 Ağustos 2025), Kazak test pilotu ve üç uzay uçuşu yapan eski kozmonottur. İlk iki uzay uçuşu, Rus uzay istasyonu Mir'de uzun süreli konaklamalardı. Üçüncü uzay uçuşu, ilk ücretli uzay turisti Dennis Tito'yu da taşıyan Uluslararası Uzay İstasyonu'na kısa süreli bir ziyaret göreviydi. Kasım 2003'te kozmonot olarak emekli oldu. 2007'den beri Kazakistan Ulusal Uzay Ajansı KazCosmos'un başkanıdır.

ERKEN DÖNEM

Musabayev, 1974 yılında Riga Sivil Havacılık Mühendisleri Enstitüsü'nden mezun oldu Daha

Talgat Musabayev

Görsel: Совет Федерации · CC BY 4.0

sonra 1983 yılında Akhtubinsk'teki Yüksek Askeri Havacılık Okulu'ndan mühendislik diploması ile mezun oldu. Musabayev, akrobasi pilotu olarak birçok ödül aldı ve 11 Mayıs 1990'da kozmonot olarak seçildi. 1991 yılında Binbaşılığa atandı ve Hava Kuvvetleri kozmonot grubuna (TsPK-11) transfer edildi.

MİR EO-16

İlk uzay uçuşu, Soyuz TM-19 uzay aracı ile başlatılan uzun süreli Mir EO-16 görevinde mürettebat üyesi olarak oldu. Musabayev Uçuş Mühendisi olarak atandı; görev 1 Temmuz 1994'ten 4 Kasım 1994'e kadar sürdü ve toplam 125 gün 22 saat 53 dakika sürdü.

Metin: Türkçe Vikipedi, “Talgat Musabayev” (sürüm 38227927), CC BY-SA 4.0 — kısaltılmıştır. T Ü R K ATA D E R G İ S İ · Y I L 1 · S AY I 1 · E K İ M 2 0 2 6

ASTRONOT

Alper Gezeravcı

d. 2 Aralık 1979

Alper Gezeravcı (d.

DOĞUM

d. 2 Aralık 1979

ALAN

Astronot

DÖNEM

20.–21. yüzyıl

DOĞUM YERİ

Mersin

DEVLET

Türkiye Cumhuriyeti

Alper Gezeravcı

Görsel: NASA/J. Moghbeli · Kamu malı

Alper Gezeravcı (d. 2 Aralık 1979, Silifke), Türk Hava geri dönmüştür. Axiom Space şirketinin Axiom Mission 3 görevi Kuvvetleri'nde tuğgeneral ve askerî pilot, Türkiye Uzay dâhilinde 19 Ocak 2024 tarihinde TSİ 00.49’da ABD'nin Florida Ajansı yönetim kurulu üyesi, uzaya çıkan ilk Türk eyaletinde bulunan Kennedy Uzay Merkezi Kalkış Kompleksi astronot ve uzaya giden 643. insandır.

39'da gerçekleşen fırlatma ile Türkiye'nin ilk astronotu olmuştur. 13 Şubat 2024 tarihli Resmî Gazete kararına göre,

H AYAT I

Türkiye Uzay Ajansı yönetim kurulu üyesi olarak atanmıştır.

Gezeravcı, 1979'da Mersin'in Silifke ilçesinde Yörük kökenli bir Alper Gezeravcı, 12 Eylül 2024 tarihinde Türk Silahlı ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Doğduktan sonra babasının mesleği sebebiyle Türkiye’nin farklı illerinde yaşamıştır. Sporsever olan Gezeravcı, tüplü dalış, yelken, kampçılık ve rafting gibi aktiviteleri yapmakta olup, aynı zamanda da dağ yürüyüşü ve ata binme konularında deneyim sahibidir. Gezeravcı, 2001'de İstanbul Hava Harp Okulunda Elektronik Mühendisliği dalında lisans eğitimini tamamladıktan sonra Dayton, Ohio'daki Wright-Patterson Hava Kuvvetleri Üssü'ndeki Hava Kuvvetleri Teknoloji Enstitüsünde yüksek lisans yapmıştır.

KARİYERİ

Türk Hava Kuvvetlerinde savaş pilotu olarak görev yapmış olan Gezeravcı, aralarında T-41, SF-260, T-37, T-38, F-5, KC-135 ve F- 16'nın da bulunduğu birçok uçakla 15 yıl boyunca uçuşlar yapmıştır. Ayrıca Türk Hava Yolları'nda yedi yıl kaptan pilot olarak çalışmıştır. Gezeravcı, son olarak Standardizasyon Filosu Akademik Kanat Komutanı olarak Adana'daki 10'uncu Üs Kuvvetleri’ne bağlı Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde olan Uzay Komutanlığına atandı. Millî Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin kara, deniz, hava, siber ve uzay alanındaki etkinlik ve caydırıcılığının her geçen gün daha da artırıldığı belirtildi.

Alper Gezeravcı, 4 Ağustos 2026 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen Yüksek Askeri Şura (YAŞ)

toplantısında Tuğgeneral rütbesine yükseldi. Alper Gezeravcı, 15 Ağustos 2026 tarihinde Amasya'nın Merzifon İlçesinde bulunan Merzifon 5. Ana Jet Üs Komutanı olarak atandı.

UZAY YOLCULUĞU

=== Mayıs 2022 === "Türk Uzay Yolcusu ve Uzay Misyonu" görevi için 2 Türk vatandaşının seçileceği açıklandı, bu bağlamda başvurulara ilişkin bilgi Türk Uzay Ajansı'nın (TUA) internet sitesinde duyuruldu. Yaklaşık 36 bin adayın katıldığı Türk astronot seçiminde 30 aday Ankara'ya çağrıldı.

Komuta Birimi'nde sorumlu personel olarak görev almıştır.

2012'de İzmir Askerî Casusluk FETÖ Kumpas davasıyla Türk Silahlı Kuvvetleri'nden ihraç edilip 2020'de aklanarak göreve

Metin: Türkçe Vikipedi, “Alper Gezeravcı” maddesi (sürüm 38148059), CC BY-SA 4.0 — dergi için derlenip kısaltılmıştır. · tr.wikipedia.org/wiki/Alper_Gezeravc%C4%B1