Bahar Kalkanı Harekâtı

Arka Plan ve TSK'ya Hava Saldırısı

Harekât öncesinde, 24-27 Şubat 2020 tarihleri arasında TSK destekli muhalif güçler, İdlib'in kuzeyinde Neyrab, Salihiye, Afes ve Serakib gibi stratejik bölgeleri rejim unsurlarından temizleyerek kontrol altına aldı. Bu ilerleyiş, rejim güçlerinin tepkisini çekti.

27 Şubat 2020'de Rusya destekli Suriye Silahlı Kuvvetleri, İdlib'deki TSK taburuna hava saldırısı düzenledi. Bu saldırıda 34 Türk askeri şehit oldu. Bu olay, Türkiye'nin Suriye İç Savaşı'ndaki en büyük kaybı olarak tarihe geçti. Saldırının ardından TSK, rejim unsurlarını meşru hedef ilan ederek 200'den fazla topçu atışıyla 329 Suriye askerini etkisiz hâle getirdiğini açıkladı.

Harekâtın Seyri

29 Şubat 2020'de TSK ve SMO, İdlib'in güneyinde Dukmak, Tel Mabutah, Kalaydin, Kawgafinah ve Sahafun köylerini rejim güçlerinden temizledi. Aynı gün MİT'in desteğiyle icra edilen bir operasyonda, TUSAŞ Anka ve Bayraktar TB2 silahlı insansız hava araçları (SİHA) ile rejimin 124. Alay komutanı Tuğgeneral Burhan Rahmun ve üst düzey subaylar etkisiz hâle getirildi.

1 Mart'ta rejim, İdlib hava sahasını kapattığını duyurdu. Buna karşılık TSK, 2 Su-24 tipi rejim savaş uçağını düşürdü. 3 Mart'ta bir L-39 Albatros uçağı daha F-16 ile düşürüldü. Çatışmalar yoğunlaşarak devam etti; 2-4 Mart'ta rejim güçlerinin saldırılarında 3 Türk askeri şehit oldu, 15 asker yaralandı.

Rejim Güçlerine Ağır Darbe

Millî Savunma Bakanlığı verilerine göre 27 Şubat - 5 Mart arasında 3 uçak, 8 helikopter, 151 tank, 47 top/obüs, 52 çok namlulu roketatar, 8 hava savunma sistemi, 12 tanksavar, 4 havan, 24 zırhlı araç, 27 zırhlı muharebe aracı, 34 silahlı pikap, 60 askeri araç ve 10 mühimmat deposu imha edildi; 3.138 rejim askeri etkisiz hâle getirildi.

Washington merkezli Middle East Institute raporuna göre, 27 Şubat-6 Mart arasında 405 rejim askeri öldürüldü; bu, rejimin son yıllardaki en kanlı haftasıydı. Ölenler arasında 1 general, 4 albay ve 30 yüksek rütbeli subay bulunuyordu. Oryx Blog'un tespitlerine göre ise 37 tank, 9 BMP-1, 16 obüs, 8 BM-21 Grad, 2 Su-24, 1 L-39 ve 2 Mi-8 helikopter imha edildi.

Elektronik Harp ve SİHA Devrimi

Bahar Kalkanı Harekâtı, modern savaş taktiklerinde bir dönüm noktası olarak kabul edildi. TSK'nın Koral elektronik harp sistemleri desteğinde kullandığı TB-2 ve ANKA SİHA'lar, rejimin Buk, Pantsir-S1 ve S-300 gibi gelişmiş hava savunma sistemlerini etkisiz hâle getirdi. Bu durum, rejimin İdlib'e yönelik taarruz kapasitesini büyük ölçüde çökertti.

Institute for the Study of War başta olmak üzere birçok düşünce kuruluşu, operasyonun güç dengesini değiştirdiğini ve elektronik harp ile SİHA kullanımında yeni bir çağ başlattığını belirtti. Francis Fukuyama gibi stratejistler de bu yöntemleri 'devrim' olarak nitelendirdi.

Moskova Mutabakatı ve Ateşkes

5 Mart 2020'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Moskova'da bir araya geldi. Yaklaşık 6 saat süren görüşmeler sonucunda İdlib'de ateşkes sağlandı. Mutabakata göre, 6 Mart 2020 saat 00.01'den itibaren tüm askeri faaliyetler durdurulacak, M4 karayolu boyunca 6 km kuzey ve 6 km güneyde güvenli koridor oluşturulacak ve 15 Mart'tan itibaren Türk-Rus ortak devriyeleri başlatılacaktı.

Ateşkes sonrası dönemde devriyeler, İdlib halkının Rus ordusuna tepkisi nedeniyle zaman zaman aksadı. 14 Temmuz 2020'de bir bombalı araç saldırısında 3 Rus asker ve 1 Türk asker yaralandı. 4 Ekim 2020'de Millî Savunma Bakanlığı, İdlib'deki sorumlulukların yerine getirildiğini ve olası bir göç dalgasının Avrupa'yı da etkileyeceğini vurguladı.

Harekâtın Ardından

Bahar Kalkanı Harekâtı, Esad rejimi güçlerine ağır bir darbe vurdu. Suriye Hava Kuvvetleri, zaten zayıf olan gücünü büyük ölçüde kaybetti. Rejim, İdlib ve çevresinde varil bombası saldırılarını sonlandırmak zorunda kaldı. Syrian Network For Human Rights'ın 2024 raporuna göre, İdlib'te son varil bombası saldırısı Mart 2020'de yapıldı.

Operasyon, Rusya-İran ve rejim ittifakının muhalif sivilleri Türkiye'ye sürme projesini çökertti ve yeni göç dalgalarının önüne geçti. Rejim, Mart 2020'den sonra muhalif sivilleri topraklarından çıkarmaya yönelik bir girişimde bulunmadı.

Tepkiler

Pakistan Başbakanı İmran Han, 27 Şubat'taki saldırıda şehit olan Türk askerleri için taziye mesajı iletti ve Türkiye'ye desteğini yineledi. Han, Pakistan halkının Türk milletiyle dayanışma içinde olduğunu belirterek, uluslararası toplumu Türkiye'nin mülteci yükünü paylaşmaya çağırdı.

Harekât, Türkiye'de millî birlik ve beraberlik duygularını güçlendirdi; şehitlerimiz için ülke genelinde dualar edildi.

Vefa ile

Bahar Kalkanı Harekâtı, 34 şehidimizin kanıyla yazılmış bir destandır. Aziz şehitlerimizin fedakârlıkları, milletimizin gönlünde ebedî birer nişan olarak yaşayacak; onların emaneti olan vatan ve sınır güvenliği davası, nesilden nesile aktarılacaktır.