3 – CUMHURİYET TARİHİ – HİLAFET’İN KALDIRILMASI

65 Okunma — 02 Aralık 2025 13:37

admin

Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın:
https://www.youtube.com/channel/UC1EmLjaje4UnYmg8Hl7R1lA/join

Cumhuriyetin ilanının ardından Halk Fırkası, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin yerine geçerek, Kurtuluş Savaşı’nı yürüten bu örgütü siyasi bir parti haline getirdi. Böylece, tüm idare kurulları ve yapılar aynı görevlerini sürdürerek Halk Fırkası’na bağlandı.

Dış politikada ise önemli bir gelişme olarak Sovyetler Birliği’nin lideri Lenin’in ölümünden sonra Stalin yönetimi devraldı. Aynı dönemde, Türkiye’de 2 Ocak 1924’te TBMM tarafından hafta tatili düzenlendi ve Cuma günü resmi tatil ilan edildi.

Hilafet meselesi büyük tartışmalar yarattı; padişahın yetkilerinin halifelik makamı üzerinden sürdürülmesi çabaları, Mustafa Kemal Paşa’nın tepkisine yol açtı. Bu durum, ülkede iki başlılık yarattığından, 3 Mart 1924’te TBMM kararıyla Hilafet kaldırıldı. Aynı gün, Diyanet İşleri Başkanlığı kuruldu ve Osmanlı Hanedanı yurtdışına çıkarıldı. Bu gelişmeler, Türkiye’nin laikleşme sürecindeki önemli adımlardan biri oldu.

Mustafa Kemal Paşa, Kurtuluş Savaşı zaferinden sonra ülkenin kalkınması ve modernleşmesi için yurt gezilerine büyük önem verdi. Ancak bu geziler sırasında, 14 Ocak 1923’te annesi Zübeyde Hanım’ın vefatı, onu derinden sarstı. Buna rağmen yurt gezilerine ara vermeden görevine devam etti ve halkla doğrudan temas kurarak Cumhuriyet’in hedeflerini anlattı.

20 Nisan 1924’te Türkiye’nin ilk kapsamlı anayasası olan 1924 Anayasası kabul edildi. Bu anayasa, Cumhuriyetin ilanından sonra hazırlanan ilk anayasa olması açısından önem taşıyordu ve Türkiye’nin modern hukuk yapısının temellerini attı.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında demiryolları da önemli bir gelişim alanı oldu. Osmanlı’dan devralınan demiryolu hatlarının çoğu yabancı şirketler tarafından işletiliyordu. Cumhuriyet hükümeti, millileştirme politikası çerçevesinde bu hatları satın alarak, demiryollarını devletin kontrolüne aldı. 23 Nisan 1924’te Haydarpaşa-Ankara, Eskişehir-Konya, Arifiye-Adapazarı hatları ve Haydarpaşa limanı satın alındı, bu süreç Türkiye’nin ulaşım altyapısının güçlendirilmesinde kritik bir adım oldu.

7 Mayıs 1924’te Cumhuriyet Gazetesi yayın hayatına başladı. Gazete, Cumhuriyet rejiminin sözcüsü haline geldi ve hükümetin desteklediği önemli bir yayın organı olarak faaliyet göstermeye başladı.

Son olarak, Cumhuriyetin ilk yıllarında gündemi meşgul eden önemli bir sorun da Musul meselesiydi. Türkiye, Musul’un Misak-ı Milli sınırları içinde olduğunu savunarak bu bölgeyi geri almak için diplomatik ve askeri girişimlerde bulundu. Ancak İngiltere ile yapılan görüşmelerde uzlaşma sağlanamayınca, mesele Milletler Cemiyeti’ne taşındı ve uzun süre Türkiye’nin dış politika gündeminde yer aldı.

00:00 İntro
00:26 Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
01:34 Stalin’in Başa Geçişi
01:57 Hafta Tatili Kanunu
02:15 Hilâfetin Kaldırılması
04:34 Mustafa Kemal Paşa’nın Yurt Gezileri
05:31 1924 Anayasası
07:07 Demiryolları’nın Millileştirilmesi
08:37 Cumhuriyet Gazetesi
09:09 Musul Meselesinin Başlangıcı

source

ETİKETLER