4 – CUMHURİYET TARİHİ – MUSUL MESELESİ VE TERAKKİPERVER C.F.

45 Okunma — 02 Aralık 2025 13:37

admin

Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın:
https://www.youtube.com/channel/UC1EmLjaje4UnYmg8Hl7R1lA/join
Lozan Antlaşması’nda çözülemeyen Musul meselesi, Haliç Konferansı’nda da bir sonuca ulaştırılamadı ve Milletler Cemiyeti’ne taşındı. İngiltere, Musul’u Türkiye’ye vermek bir yana, Hakkâri’den toprak talep etti ve Nasturileri silahlandırarak bir ayaklanmaya sebep oldu. VII. Kolordu Komutanlığı’na atanan Cafer Tayyar Paşa, Musul konusunda savaşabileceğini belirtti. 7 Ağustos 1924’te başlayan Nasturi ayaklanmasını 28 Eylül 1924’te bastırmayı başardı. Musul konusu, Milletler Cemiyeti’nde gündeme gelirken Türkiye, bölge üzerinde halk oylaması yapılmasını talep etti. Ancak İngiltere, halk oylamasını reddetti ve sınır çatışmaları devam etti. Sonunda 29 Ekim 1924’te Brüksel hattı geçici sınır olarak belirlendi.
Mustafa Kemal Paşa, 1924 yılında ülke çapında halkla buluşmak ve Cumhuriyet’in önemini anlatmak amacıyla 1 Ocak ve 29 Ağustos-18 Ekim arasında geniş kapsamlı yurt gezilerine çıktı. Bu gezi boyunca birçok şehirde, Cumhuriyet ve modernleşmenin önemi üzerine konuşmalar yaptı, eğitim, bilim ve çağdaşlaşmanın önemini vurguladı.
Başbakan İsmet Paşa’nın sıkıyönetim ilanı talebi reddedilince istifa etti ve yerine Fethi Bey geçti. Mustafa Kemal Paşa, asker-sivil ayrımını güçlendirmek amacıyla askerlerin milletvekilliğini bırakmalarını önerdi.
Cumhuriyet’in ilanı ve reformların ardından Meclis’te yenilikçi ve muhafazakârlar arasında ayrışmalar yaşandı. Milli Mücadele kahramanları olan Kazım Karabekir Paşa, Ali Fuat Paşa gibi isimler Mustafa Kemal Paşa ile anlaşmazlığa düştü. 17 Kasım 1924’te, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası resmen kuruldu ve böylece Türkiye ilk çok partili hayat deneyimini yaşamaya başladı.

00:00 Başlangıç
00:30 Musul Meselesi ve Nasturi Ayaklanması
05:30 Mustafa Kemal’in Yurt Gezisi
08:22 Yeni Hükümet, Yeni Düzen
10:23 Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası Kuruluşu

source

ETİKETLER